به گزارش پاداش خبر، کشاورزی در استان مازندران به عنوان یکی از قطب‌های اصلی تأمین محصولات راهبردی کشور، این روزها نه تنها در سطح مزارع، بلکه در آزمایشگاه‌ها و ایستگاه‌های تحقیقاتی نیز شاهد تحولی بنیادین است. این گزارش تلاش دارد تا با واکاوی برنامه‌ها و فعالیت‌های تخصصی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان، تصویری روشن از پیوند میان دانش علمی و عمل زراعی ارائه دهد؛ پیوندی که هدف غایی آن تقویت بنیان‌های امنیت غذایی و کاهش وابستگی کشور به واردات است. در ادامه، با نگاهی به مدیریت کلان پروژه‌های پژوهشی و پیوندهای فنی این حوزه، ابعاد این تلاش‌های علمی تشریح می‌شود.

روایت اول: چشم‌انداز کلان و مدیریت پروژه‌های پژوهشی

دکتر ابوذر ابوذری، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، با تشریح ساختار و گستره فعالیت‌های این مجموعه، ابعاد عملیاتی و ساختاری پیشران‌های پژوهشی استان را این‌گونه توصیف می‌کند: «در حال حاضر، این مجموعه با بهره‌گیری از ظرفیت علمی ۳۴ عضو هیئت علمی و توان تخصصی ۱۸۰ نفر پرسنل، بالغ بر ۱۴۱ پروژه پژوهشی را در سطح استان هدایت می‌کند. این مأموریت‌ها در شبکه گسترده‌ای متشکل از ۱۰ ایستگاه تحقیقاتی و ۵ واحد آموزشی در سراسر استان اجرا می‌شود و مرکز ما افتخار دبیری شورای تات استان را نیز بر عهده دارد.»

ابوذری با نگاهی تحلیلی به اولویت‌بندی چالش‌های بومی استان، تمرکز پژوهش‌ها را در سه محور ساختاری واکاوی می‌کند:

۱. بخش گیاه‌پزشکی: با تمرکز عمیق بر مهار آفات و بیماری‌های کلیدی استان، به ویژه مگس میوه مدیترانه‌ای، زوال مرکبات و نماتدها. به عنوان نمونه، تنها در سال ۱۴۰۴، ۶ طرح ویژه برای مگس مدیترانه‌ای اجرایی شده و ۲ طرح جدید نیز در حال عملیاتی شدن است.

۲. بخش منابع طبیعی: با هدف مقابله با بحران‌های زیستی و چالش‌های ساختاری از طریق طرح‌های زراعت چوب، تأمین علوفه دامی، پایش جنگل‌ها و بهره‌برداری پایدار و علمی از ظرفیت گیاهان دارویی.

۳. بخش علوم زراعی و باغی: با تأکید بر پایداری تولید در مواجهه با تنش‌های شوری آب و خاک در مزارع مازندران. در این راستا، با تکیه بر ۲۷ طرح اجرا شده در سال ۱۴۰۴ و ۲۳ طرح جاری، معرفی ارقام جدید و مقاوم، اولویت اصلی ما برای تحول در نظام بهره‌برداری است.

روایت دوم: اصلاح نباتات و زنجیره تأمین بذور راهبردی

در ادامه این گزارش، دکتر حمیدرضا قربانی، استادیار اصلاح نباتات مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، با تبیین پیوندهای میان علم و مزرعه، زنجیره ارزش تولیدات زراعی را تحلیل می‌کند: «یکی از مأموریت‌های کلیدی و هویت‌ساز ما در این مرکز، مدیریت و تأمین کامل زنجیره بذر ارقام استراتژیک زراعی، شامل دانه‌های روغنی (سویا و کلزا) و غلات کلیدی (گندم، جو و تریتیکاله) است.»

قربانی با تشریح کالبدشکافی فرآیند دقیق و فنی تولید بذر استاندارد می‌افزاید: «برای رسیدن به بذر باکیفیت و خالص، ما یک چرخه علمی ۵ مرحله‌ای (۵ طبقه پرورشی و تکثیری) را تعریف کرده‌ایم. منشأ تمامی بذرهای گواهی‌شده‌ای که به دست کشاورز می‌رسد، هسته‌های اولیه تولید شده در ایستگاه‌های تحقیقاتی ماست. هم‌اکنون نیز در کشت بهاره، تمرکز ویژه‌ای بر تکثیر هسته‌های اولیه ۵ رقم سویای کشت‌شده در مازندران و لاین‌های امیدبخش جدید داریم.»

این پژوهشگر با واکاوی ضرورت‌های کلان اقتصادی و چالش وابستگی کشور به واردات برخی محصولات کشاورزی، خاطرنشان می‌کند: «برنامه‌های اصلاحی و به‌نژادی ما کاملاً هدفمند و بر مبنای صفت حیاتی "زودرسی" طراحی شده‌اند؛ ارقامی که با کاهش طول دوره رشد، امکان کشت دوم (مانند کلزا و گندم) را بدون تداخل زمانی و قفل شدن اراضی فراهم می‌کنند. علاوه بر این، ما در حال معرفی گیاه جدید و نوظهور "کاملینا" هستیم؛ گیاهی که به دلیل مقاومت فوق‌العاده در برابر سرما، برف و یخبندان، گزینه‌ای راهبردی و ناجی برای مناطقی است که امکان کشت کلزا ندارند و می‌تواند تحولی بزرگ در سبد کشت و افزایش تولید روغن ایجاد کند.»

 افق پیش‌رو: صبرِ پژوهشی و پیوند اجرا با تحقیق

در بخش پایانی این گزارش توصیفی‌تحلیلی، نگاهی به الزامات زمان و فرآیندهای علمی انداخته می‌شود. رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی مازندران با اشاره به ماهیت زمان‌بر بودن پژوهش‌های اصلاحی، یادآور می‌شود: «توسعه ارقام و انطباق با تغییرات اقلیمی نیازمند صبر، استمرار و مداومت است؛ معرفی هر رقم جدید زراعی یا باغی، یک فرآیند تخصصی پیچیده است که معمولاً بین ۱۰ تا ۱۲ سال کار مداوم پژوهشی به طول می‌انجامد.»

دکتر ابوذر ابوذری در خاتمه با تأکید بر اینکه این مرکز در خط مقدم اجرای طرح‌های متناسب با پدیده تغییر اقلیم قرار دارد، تصریح می‌کند: «با حمایت همه‌جانبه وزارت جهاد کشاورزی و تعامل تنگاتنگ میان بخش‌های تحقیقاتی و اجرایی، امیدواریم با معرفی گونه‌های جدید نظیر گیاه کاملینا و ارقام مقاوم به تنش‌های محیطی، گام‌های استوار و پایداری در جهت تحقق امنیت غذایی کشور و کاهش خروج ارز برداریم.»

لازم به ذکر است که این گزارش حاصل بازدید میدانی صبح امروز، ۳۰ شهریورماه، در قالب تور «راهیان پیشرفت» است. در این برنامه که با حضور اصحاب رسانه و خبرنگاران بسیجی و با هدف آشنایی با ظرفیت‌های علمی و تحقیقاتی استان برگزار شد، حق‌شناس، مسئول بسیج رسانه و آهنگری، مسئول بسیج جامعه کشاورزی استان نیز حضور داشتند و از نزدیک در جریان روند فعالیت‌های پژوهشی این مرکز قرار گرفتند.

"

"