به گزارش پاداش خبر، امروز ۲۴ تیرماه نشست علمی «چرا عاشورا باقی می‌ماند؟» با سخنرانی سیدعلیرضا واسعی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد. واسعی در ابتدای سخنان خود خاطرنشان کرد که اگرچه بعد عاطفی و ذکر مصائب توسط مداحان در جذب مخاطب نقش مهمی دارد، اما ماندگاری عاشورا تنها به این جنبه محدود نمی‌شود.

وی با اشاره به فلسفه نظری تاریخ گفت: «در این رویکرد، تاریخ خود نیرویی مستقل است و انسان‌ها در جریان آن بازیگرند. مهم‌ترین محرک تاریخ قهرمانان هستند؛ کسانی که با اراده و عمل خود مسیر تاریخ را تغییر می‌دهند.» از دیدگاه واسعی، قیام امام حسین(ع) به‌مثابه قهرمانی حادثه‌آفرین، پیوندی عمیق با مقصد و شاکله هدفمند تاریخ دارد.

این استاد دانشگاه افزود: «در مکتب شیعه، باور به هدفمندی الهیاتی تاریخ پذیرفته شده؛ یعنی تاریخ مسیری از پیش‌طراحی‌شده دارد که چه ما آن را یاری کنیم و چه نکنیم، به سمت تحقق آن حرکت می‌کند. هرچند منتقدانی هم وجود دارد، اما الهیات تاریخ در ادبیات اسلامی و حتی در فلسفه‌های غیرالهیاتی مثل دیدگاه هگل مبنی بر شکوفایی عقل و آزادی انسان، مشترک است.»

واسعی با تأکید بر این‌که تحلیل حوادث تاریخی صرفاً به اراده خداوند بازگرداندن، ساده‌سازی و دور کردن انسان از نقش فعال در تاریخ است، گفت: «نباید در هر رخداد، خدا را هزینه رقابت‌های فردی کنیم؛ اگر چنین کنیم همه می‌توانند هر عملی را اراده خدا بدانند و مسئولیتی برگردن نگیرند.»

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی سپس به مقوله قهرمان‌شناسی در تاریخ اشاره کرد و توضیح داد که کارل لایت نخست مبحث قهرمان به‌عنوان محرک تاریخ را مطرح کرد و سیدنی هوک آن را توسعه داد. هوک قهرمانان را به دو دسته قهرمان با نفوذ و قهرمان حادثه‌آفرین تقسیم می‌کند؛ گروه اول از موج‌های اجتماعی بهره می‌برند اما گروه دوم، با هوش و اراده شخصی مسیر تاریخ را درمی‌نوردند.

واسی تصریح کرد: «امام حسین(ع) مصداق بارز قهرمان حادثه‌آفرین است. اعمال ایشان بر خلاف قهرمانان موج‌سوار، ناشی از اراده و بصیرت شخصی بود و اگر آن قیام اتفاق نمی‌افتاد، چینش حوادث تاریخ به کلی تغییر می‌کرد.» وی خاطرنشان کرد که نام امام حسین(ع) و واقعه عاشورا نام‌آورتر از هر امام دیگری است چون اثر او در افق تاریخ آشکار و ماندگار شده است.

در ادامه، ایشان نسبت به گسترش دهه‌های متعدد عزاداری هشدار داد و گفت: «طلا به دلیل کمیاب‌بودن ارزشمند است. اگر ما دهه‌های متمادی محرم و صفر و فاطمیه و… درست کنیم، ارزش اصلی عاشورا تنزل می‌یابد. گاهی مجالس را خرد و کم‌اثر می‌کنیم و حتی به کارناوال‌های نمایشی تبدیل می‌شود.»

واسی در پایان سخنرانی خود چهار ویژگی کلیدی امام حسین(ع) را برشمرد: مبدع بودن در مسیر حق، احیاگر سنت نبوی، شجاعت و آینده‌نگری. او تأکید کرد که این خصائص از دلایل حادثه‌آفرینی و ماندگاری عاشورا در جهان بشری است.

"
منبع: ایکنا